Η ανακάλυψη, κατανόηση και διαχείριση/αντικατάσταση των περιοριστικών πεποιθήσεων είναι μια κρίσιμη πτυχή της προσωπικής ανάπτυξης. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι όλοι έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις με αυτές που μας ωφελούν και μας ενδυναμώνουν. Με άλλα λόγια, μπορούμε όλοι να ξεκλειδώσουμε πλήρως τις δυνατότητές μας. Απόρροια αυτού θα είναι να καταφέρουμε όσα επιθυμούμε και να δημιουργήσουμε μια ζωή που θα χαιρόμαστε να ζούμε.

Πάμε, λοιπόν, να δούμε ποιες είναι αυτές οι πρακτικές που θα μας οδηγήσουν σε αυτήν την αλλαγή. Προϋπόθεση μεγίστης σημασίας γι΄ αυτήν την αλλαγή, είναι ο καθένας από εμάς να αποφασίσει συνειδητά και να δεσμευθεί προσωπικά να τις εφαρμόσει με συνέπεια.

Με την ενδοσκόπηση παίρνουμε τον φακό στα χέρια μας και φωτίζουμε όλα τα κομμάτια του εαυτού μας ακόμα και αυτά που μας ‘’ενοχλούν’’. Για την ακρίβεια κυρίως αυτά που μας ‘’ενοχλούν’’. Αυτή η ματιά μέσα μας, ο αυτοστοχασμός, με ειλικρινές ενδιαφέρον βοηθά στον εντοπισμό, στην αναγνώριση και την κατανόηση αυτών των σκέψεων/πεποιθήσεων. Συνεπώς, ένα πρώτο βήμα για να ξεπεράσουμε τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις είναι πρώτα να τις φωτίσουμε για να τις δούμε και να τις προσδιορίσουμε.

Συχνά αυτές οι πεποιθήσεις παρουσιάζονται ως μια σκέψη στο μυαλό μας και όχι ως κάτι που λέμε δυνατά. Είναι αλήθεια ότι το να καταγράφουμε αυτές τις σκέψεις στο χαρτί μας βοηθάει να τις διαχωρίσουμε από την πραγματικότητα ή τη φαντασία. Για την ακρίβεια η καταγραφή τους μας επιτρέπει να διακρίνουμε πόσο αληθείς ή αναληθείς μπορεί να είναι στην πραγματικότητα. Επιπλέον, μας βοηθάει να κατανοήσουμε κατά πόσο αυτές οι σκέψεις είναι πραγματικά δικές μας ή απλώς τις αναπαράγουμε.

Έτσι λοιπόν, ας αναλογιστούμε και ας καταγράψουμε σε ένα χαρτί αυτές τις σκέψεις/πεποιθήσεις μας.

Πρακτικές όπως η ενσυνειδητότητα (mindfulness) μπορούν να μας βοηθήσουν να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση των σκέψεων/πεποιθήσεών μας στην εκάστοτε παρούσα στιγμή.

Πιο συγκεκριμένα, η συνειδητή μας ύπαρξη στην παρούσα στιγμή προσφέρει μεγαλύτερη διαύγεια στη διερεύνηση μέσα μας. Η εξήγηση σε αυτό είναι, γιατί πολύ απλά μας βγάζει από την λειτουργία του ‘’αυτόματου πιλότου’’. Είναι γνωστό πια, ότι όταν λειτουργούμε στον ‘’αυτόματο πιλότο’’ το μυαλό λειτουργεί βάσει των ήδη καταγεγραμμένων προγραμματισμών και πεποιθήσεων του παρελθόντος. Μάλιστα αυτό γίνεται χωρίς καν να εξετάζει αν η εκάστοτε πεποίθηση, μας εξυπηρετεί στην παρούσα στιγμή.

Με την πρακτική της ενσυνειδητότητας σπάμε την αυτοματοποιημένη αντίδραση στις καταστάσεις και μπαίνουμε στην επίγνωση της παρούσας στιγμής. Το γεγονός αυτό και μόνο είναι κρίσιμο για την εσωτερική διαύγεια που αποκτούμε. Απόρροια της διαύγειας αυτής είναι να καταφέρουμε τελικά να ανακαλύψουμε και κατανοήσουμε τις περιοριστικές σε βάθος μας πεποιθήσεις.

Πολλές φορές δεν αρκεί η καταγραφή των πεποιθήσεων μας. Είναι σημαντικό να αναλύσουμε, με κριτική σκέψη, εάν οι πεποιθήσεις μας προέρχονται από μια θέση ακρίβειας ή αναλήθειας.

Είναι αλήθεια ότι το να φτάσουμε στο βάθος των περιοριστικών πεποιθήσεών μας μπορεί να μας βοηθήσει να τις δούμε, όπως πραγματικά είναι. Γι΄ αυτόν τον λόγο, την επόμενη φορά που θα παρουσιαστεί μια περιοριστική πεποίθηση, ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να αναλύσουμε αυτήν την σκέψη. Αρχικά, ας αξιολογήσουμε, εάν υπάρχουν συγκεκριμένα αντικειμενικά στοιχεία που να υποστηρίζουν την πεποίθησή αυτή. Στη συνέχεια, ας αναλογιστούμε εάν αυτή η σκέψη είναι κάτι που πηγάζει ξεκάθαρα από τους προγραμματισμούς μέσα μας.

Πιο συγκεκριμένα, ας ρωτήσουμε με θάρρος τον εαυτό μας, εάν αυτή η σκέψη προέρχεται από φόβο. Επίσης, ας αναρωτηθούμε, εάν αυτή η σκέψη προέρχεται από συναίσθημα που μας παραπέμπει στο παρελθόν, σε τυχόν προηγούμενη εμπειρία. Στη συνέχεια, ας ξαναρωτήσουμε τον εαυτό μας, εάν μπορούμε να αποστασιοποιηθούμε από τον φόβο ή το παρελθόν. Επιπλέον, ας εκτιμήσουμε και με ειλικρίνεια ας διακρίνουμε κατά πόσο έχει πραγματική θέση η συγκεκριμένη σκέψη/πεποίθηση στην παρούσα κατάσταση.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι μια εξωτερική συνδρομή στην εσωτερική μας αναζήτηση μπορεί να λειτουργήσει θετικά. Εντούτοις, χρειάζεται προσοχή στην επιλογή της εξωτερικής συνδρομής. Είναι κρίσιμο η τελευταία να προέρχεται από κάποιον ειδικό. Οπωσδήποτε, ο ειδικός έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για να μπορεί να δώσει μια διαφορετική και αντικειμενική οπτική. Πιο συγκεκριμένα, είναι σε θέση να μας κάνει τις κατάλληλες ερωτήσεις για να προβούμε οι ίδιοι σε αυτήν την αλλαγή οπτικής. Με τη σειρά της αυτή η μετάβαση, μας οδηγεί στο να διαλευκάνουμε τους λόγους που έχουμε αυτές τις σκέψεις/πεποιθήσεις.

Αναλυτικότερα, ο ειδικός μπορεί να μας βοηθήσει να τις διακρίνουμε, όταν συμβαίνουν. Πράγματι, αυτό και μόνο αρκεί για να τις αποδυναμώνουμε σημαντικά. Στη συνέχεια, μπορεί να μας βοηθήσει να τις διαχωρίζουμε από τα εκάστοτε αντικειμενικά γεγονότα. Εξαιτίας αυτού του διαχωρισμού θα είμαστε σε θέση να εμποδίζουμε κάθε φορά την αυτοματοποιημένη προσκόλλησή μας σε αυτές.

Είναι αποδεδειγμένο ότι όταν ξεκινήσουμε και δρούμε διαφορετικά απέναντι στις έως τώρα σκέψεις/πεποιθήσεις μας, θα έχουμε και διαφορετικό αποτέλεσμα. Ειδικότερα, μπορούμε να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις περιοριστικές σκέψεις/πεποιθήσεις με καχυποψία. Στη συνέχεια, μπορούμε να κάνουμε μια σειρά ερωτήσεων στον εαυτό μας. Με άλλα λόγια, δηλαδή, να σκοπεύσουμε με αυτές τις ερωτήσεις να κλονίσουμε την πίστη μας σε κάποια περιοριστική σκέψη.

Αυτή η σκέψη/πεποίθηση ………. (δεν είμαι αρκετά καλός για π.χ. τη θέση του διευθυντή) με εξυπηρετεί;

Σαν άνθρωπος είμαι ικανός να κάνω άλλη σκέψη;

Ποια σκέψη/πεποίθηση θα μου επέτρεπε να πετύχω αυτό που πραγματικά θέλω;

Μετά από κάθε ερώτηση, καταγράφουμε τις απαντήσεις μας. Τέλος, βρίσκουμε μέσα από αυτές και επαναλαμβάνουμε την σκέψη/πεποίθηση που μας εμψυχώνει και μας κατευθύνει προς τον στόχο μας.

Πλέον, είναι κοινώς αποδεκτό, ότι ένας από τους καλύτερους τρόπους για την αποδυνάμωση των περιοριστικών πεποιθήσεων είναι η χρήση θετικών επιβεβαιώσεων. Πράγματι, οι επιβεβαιώσεις αυτές είναι οι θετικές προτάσεις που επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυτοπρογραμματιζόμαστε εκ νέου και να χτίζουμε την αυτοπεποίθηση μας.

Χρησιμοποιούμε θετικές επιβεβαιώσεις για να μετατρέψουμε τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις σε υποστηρικτικές. Για παράδειγμα, εάν λέμε στον εαυτό μας ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί για μια προαγωγή, επαναδιατυπώνουμε αυτήν την πεποίθηση ως υποστηρικτική. Δηλαδή, διαβεβαιώνουμε τον εαυτό μας, ότι έχουμε όλες τις ικανότητες που είναι απαραίτητες για να πετύχουμε αυτήν την προαγωγή (ακόμα και αν δεν το πιστεύουμε εκείνη τη στιγμή).

Συνεχίζουμε την προσπάθεια της αλλαγής! Είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι περιοριστικές πεποιθήσεις χτίστηκαν, λειτούργησαν και ενδυναμώθηκαν μέσα μας για πολλά χρόνια. Επομένως, χρειάζεται να επιμείνουμε και να είμαστε σταθεροί στην προσπάθεια μας. Αυτό σημαίνει: απόφαση, δέσμευση, δράση, συνέπεια και συνοχή στην πορεία της ανακάλυψης των περιοριστικών μας πεποιθήσεων και της αντικατάστασής τους με υποστηρικτικές.

Πράγματι είναι κατανοητό να νιώθουμε απογοητευμένοι, όταν είμαστε μέσα σε μία δίνη αρνητικότητας. Παρ΄ όλα αυτά, τότε είναι που χρειάζεται περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή να απομακρύνουμε τις περιοριστικές σκέψεις μας. Αυτό σημαίνει, ότι εκείνη τη στιγμή χρειάζεται να γίνουμε συνειδητοί του τι σκεφτόμαστε και τι ακριβώς βιώνουμε. Με απλά λόγια, αφιερώνουμε μια συνειδητή στιγμή στον εαυτό μας. Γιατί μερικές φορές το μόνο που χρειαζόμαστε είναι μια ανάσα φρέσκου αέρα, για να βγούμε από την δίνη της αρνητικότητας και να βάλουμε τον εαυτό μας σε ένα πιο θετικό μονοπάτι.

Οι πεποιθήσεις δεν είναι πέτρινες. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αναδιαμορφωθούν μέσω συνειδητού προβληματισμού και μέσω συνέπειας στην διαδικασία της αλλαγής. Επομένως, αγκαλιάζουμε μια νοοτροπία (mindset) που επιτρέπει την ανάπτυξη και την αναπροσαρμογή. Κατά συνέπεια, θα βρεθούμε σε μια πορεία συνεχούς αυτοανακάλυψης και βελτίωσης.

Από τα παραπάνω είναι φανερό, ότι αυτό που μας κρατάει από την επίτευξη των στόχων μας, τη συντροφική σχέση που ονειρευόμαστε, την καταξίωση στην εργασία, την οικονομική ασφάλεια και εσωτερική γαλήνη, είναι κατά έναν μεγάλο βαθμό οι περιοριστικές μας πεποιθήσεις. Γι’ αυτό μπαίνουμε, στην δράση να τις ανακαλύψουμε και τις αλλάξουμε!