Πεποίθηση είναι η πίστη ή η αποδοχή με αίσθημα απόλυτης βεβαιότητας για το τι σημαίνει κάτι ή για το ότι κάτι είναι αληθινό.

Οι βασικές πεποιθήσεις διαμορφώνονται κυρίως στην παιδική μας ηλικία και έως τα 7 έτη με ερμηνεία, με μίμηση, με μάθηση ή και από εμπειρικά βιώματα.

Πιο συγκεκριμένα, οι αλληλεπιδράσεις με την οικογένεια, τους φροντιστές και το πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των βασικών του πεποιθήσεων. Αυτό σημαίνει ότι το παιδί (ακόμα και το μωρό) ερμηνεύει αυτές τις αλληλεπιδράσεις και διαμορφώνει ανάλογα τις πεποιθήσεις του για τον εαυτό του και τους άλλους.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι η λογική και η κριτική σκέψη είναι υπό ανάπτυξη μέχρι την ηλικία των 7 χρόνων. Για τον λόγο αυτόν η ερμηνεία που θα δώσει το παιδί στα γεγονότα -καταστάσεις – συμπεριφορές γίνεται με βάση το συναίσθημα που θα του προκαλέσει η εκάστοτε αλληλεπίδραση/συμπεριφορά.

Κατά συνέπεια, αντιλαμβάνεστε πόσο κρίσιμο είναι οι γονείς ή φροντιστές των παιδιών να έχουν οι ίδιοι αυτογνωσία και επίγνωση των συμπεριφορών τους και να είναι συνειδητοί κατά την ανατροφή τους. Ο λόγος είναι, ότι παίζουν πρωταρχικό ρόλο για το τι θα πιστεύει αργότερα το παιδί τους. Πιο συγκεκριμένα, για το αν το παιδί θα πιστεύει ότι είναι/δεν είναι αρκετό. Είναι/δεν είναι άξιο/ικανό! Είναι/δεν είναι ασφαλές. Αν αξίζει/δεν αξίζει την αγάπη, ή αξίζει την αγάπη μόνο όταν κάνει αυτό που θέλουν οι άλλοι κλπ.

Επίσης, πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των πεποιθήσεων παίζει η μίμηση, η μάθηση και η υιοθέτηση των συμπεριφορών που παρατηρούν τα παιδιά. Πιο συγκεκριμένα, αυτές τις συμπεριφορές τις βλέπουν είτε στους συνομήλικους τους, είτε στους δασκάλους είτε στο φιλικό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Αργότερα, ειδικά κατά την εφηβεία και την πρώιμη ενήλικη ζωή οι παράγοντες που διαμορφώνουν περαιτέρω τις πεποιθήσεις αναφορικά με τις ικανότητες, την αξία και τη φύση του εαυτού μας αλλά και του κόσμου ευρύτερα, είναι τα σημαντικά γεγονότα της ζωής. Αναλυτικότερα: οι θετικές ή αρνητικές εμπειρίες, οι επιτυχίες και οι αποτυχίες καθώς και οι σχέσεις και οι προσωπικές προκλήσεις. Επιπλέον, σημαντικότατος παράγοντας είναι και ο πόνος ή η ευχαρίστηση που προκλήθηκε από τα παραπάνω στη ζωή του καθενός από εμάς.

Οι πεποιθήσεις στο σύνολο τους (υποστηρικτικές/περιοριστικές, συνειδητές/υποσυνείδητες) είναι το θεμέλιο του νοητικού και συναισθηματικού μας τοπίου. Ο λόγος είναι ότι αυτές διαμορφώνουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και επομένως και τις συμπεριφορές μας. Κατά συνέπεια, αυτές διαμορφώνουν την αυτοεκτίμηση, την αυτοπεποίθηση αλλά και την συνολική προοπτική μας για τη ζωή.

Για την ακρίβεια, οι πεποιθήσεις επηρεάζουν τον τρόπο που ερμηνεύουμε τον κόσμο γύρω μας και αλληλεπιδρούμε μαζί του. Όπως λέει και ο Νο 1 Life Coach, Tony Robbins, ‘’Life is what we believe it is”, ‘’Η ζωή είναι αυτό που πιστεύει ο καθένας μας ότι είναι’’.

Φανταστείτε, λοιπόν, ότι οι πεποιθήσεις αποτελούν τα χρωματιστά φίλτρα (π.χ. τα γυαλιά ηλίου) μέσα από τα οποία περνούν όλα τα γεγονότα και οι καταστάσεις που παρατηρούμε στον κόσμο γύρω μας. Πιο συγκεκριμένα, τα γεγονότα αυτά είναι ουδέτερα, χωρίς καμία απόχρωση. Ωστόσο, καταλήγουν μέσα μας χρωματιστά, ανάλογα με το χρώμα του φίλτρου/πεποίθησης που έχει ο καθένας μας. Συνεπώς, ανάλογα με το φίλτρο/πεποίθηση προκαλούνται και τα αντίστοιχα συναισθήματα. Άρα, οι πεποιθήσεις μας αντανακλούν απλώς την προσωπική μας κατανόηση για την πραγματικότητα.

Η δύναμη των πεποιθήσεων έγκειται στο γεγονός ότι γίνονται αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Διότι, όταν πιστεύουμε αδιάσειστα κάτι, η πίστη μας αυτή, υπαγορεύει την συμπεριφορά μας. Επομένως, λειτουργούμε με τέτοιο τρόπο, ώστε η συμπεριφορά μας να ευθυγραμμίζεται κάθε φορά με αυτήν την πεποίθηση. Με αυτόν τον τρόπο οδηγούμαστε σε πραγματικά αποτελέσματα που ενισχύουν κάθε φορά την εκάστοτε πεποίθηση.

Κατά συνέπεια, οι δυσλειτουργικές/περιοριστικές πεποιθήσεις δημιουργούν αμφιβολία για τις ικανότητές μας. Επιπλέον, μας οδηγούν να αμφισβητούμε τον εαυτό μας, και μας γεμίζουν με άγχος και φόβους αποτυχίας, μοναξιάς και ανικανότητας. Με άλλα λόγια, αυτές είναι οι πεποιθήσεις που μας λένε ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί, ότι δεν αξίζουμε την επιτυχία ή ότι η επιτυχία είναι πέρα από τις δυνατότητές μας.

Για παράδειγμα, αν πιστεύουμε ότι δεν θα πετύχουμε σε μια συγκεκριμένη προσπάθεια (π.χ. να ζητήσουμε αύξηση/προαγωγή), τότε είναι πολύ πιθανό να μην προσπαθήσουμε καθόλου ή να εγκαταλείψουμε στην πρώτη πρόκληση. Επίσης, αν πιστεύουμε ότι δεν είμαστε αρκετοί (π.χ για να  προσεγγίσουμε τον άνθρωπο που μας κεντρίζει το ερωτικό ενδιαφέρον), ακόμα και αν κάνουμε μια προσπάθεια προσέγγισης, αυτή πιθανότατα να μην έχει την αυτοπεποίθηση και τον δυναμισμό που χρειάζεται για να πετύχουμε αυτό που θέλουμε.

Από την άλλη πλευρά, ένα σύστημα ενδυναμωτικών/υποστηρικτικών πεποιθήσεων μπορεί να μας εξυψώσει. Αδιαμφισβήτητα ενσταλάζει μέσα μας αυτοπεποίθηση, κίνητρο και αίσθηση σκοπού. Απόρροια αυτών των εσωτερικών καταστάσεων είναι να είμαστε δυνατοί και να αντιμετωπίζουμε δυναμικά τις αντιξοότητες και τις προκλήσεις της ζωής.

Επομένως, σε αυτήν την περίπτωση είναι βέβαιο ότι θα επιδιώξουμε τους στόχους μας με αποφασιστικότητα και δυναμισμό. Ακολούθως, θα προβούμε σε όλες εκείνες τις ενέργειες που θα μας οδηγήσουν να καταφέρουμε τον στόχο μας κάθε φόρα.

Για παράδειγμα, εάν πιστεύουμε και έχουμε την πεποίθηση ότι πετυχαίνουμε αυτό που θέλουμε, θα μπούμε με δυναμισμό στη δράση για αυτό. Επιπροσθέτως, θα κάνουμε όλες εκείνες τις ενέργειες που είναι απαραίτητες και θα αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που τυχόν υπάρξουν στην πορεία. Τέλος, θα αντεπεξέλθουμε στις προκλήσεις, μεγιστοποιώντας τις πιθανότητές μας για επιτυχία.

1. Δεν έχω χρόνο…..
2. Δεν έχω αρκετά χρήματα …… (μέσα, πήγες ..)
3. Είμαι μεγάλος σε ηλικία για να …. Είμαι πολύ νέος για να ….
4. Δεν έχω κάποιο ταλέντο
5. Πρέπει να είμαι/δείχνω τέλειος
6. Το χρήμα είναι η πηγή του κακού
7. Είναι αργά για να .….
8. Δεν είμαι αρκετά καλός… Δεν είμαι αρκετός
9. Δεν είμαι αρκετά έξυπνος
10. Δεν έχω αρκετή πείρα
11. Δεν αξίζω
12. Δεν με θέλουν… Δεν με αγαπούν

Αν πιστεύω, λοιπόν, ότι δεν είμαι αρκετά καλός για να πάρω αύξηση/προαγωγή στην εργασία μου, με ποια δυναμική θα καταστρώσω την στρατηγική μου; Επίσης, πως θα με ενδυναμώσω και θα με προωθήσω, ώστε να επιτύχω αυτήν την αύξηση/προαγωγή;

Αν πιστεύω ότι δεν αξίζω ή ότι δεν με αγαπούν, πως θα κρατήσω στη ζωή μου έναν σύντροφο που θα μου φέρεται με αγάπη και σεβασμό; Τελικά, μήπως θα προσελκύσω τον σύντροφο που θα μου συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο για να μου επιβεβαιώσει τις πεποιθήσεις μου; Πόσες φορές δεν έχουμε αναρωτηθεί ‘’μα καλά, έχω μαγνήτη και π.χ. έλκω συντρόφους που μου φέρονται άθλια, κακοποιητικά, χειριστικά;’’

Συνεπώς, αντιλαμβανόμαστε, ότι το πως βλέπουμε τον κόσμο εξαρτάται στενά από τις πεποιθήσεις μας. Ειδικότερα, το πως βλέπουμε τις ερωτικές σχέσεις, την επιτυχία, την εργασία, την εξέλιξή, το χρήμα, την καταξίωση, εξαρτάται από το τι τελικά πιστεύουμε για αυτά. Με άλλα λόγια, οι πεποιθήσεις μας (υποστηρικτικές ή περιοριστικές) είναι αυτές που θα μας ωθήσουν κάθε φορά στις αποφάσεις εκείνες, που θα μας οδηγήσουν με τη σειρά τους είτε στην επιτυχία είτε στην αποτυχία.

Εν κατακλείδι, αν θέλουμε να κατακτήσουμε και να επιτύχουμε όλα όσα επιθυμούμε, χρειάζεται να μπούμε στη δράση. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να εντοπίσουμε και να ανακαλύψουμε τις περιοριστικές πεποιθήσεις που ορίζουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τελικά τις συμπεριφορές μας. Τέλος και εξίσου σημαντικό, χρειάζεται να ξεκινήσουμε τη διαδικασία, ώστε να αντικαταστήσουμε τις περιοριστικές πεποιθήσεις με τις αντίστοιχες ενδυναμωτικές/υποστηρικτικές.